Jak wykreślić dług z rejestru dłużników

Jak wykreślić dług z rejestru dłużników

Zgodnie z obowiązującymi od 2014 r. przepisami [ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r., Dz.U. 2014, poz. 1015 o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych], na biura gospodarcze zajmujące się rejestrowaniem długów, nałożone zostały obowiązki związane z wykreślaniem dłużników, których zobowiązania zostały umieszone w rejestrach BIG. Należy pamiętać, że każdy dłużnik posiada uprawnienie wglądu do takiego rejestru i uzyskania zaświadczenia o swoim statusie. Jeśli jest konsumentem, ma prawo do bezpłatnego uzyskiwania takiej informacji raz na 6 miesięcy. Częstsze zapytania oraz wnioski przedsiębiorców wiążą się natomiast z niewielkimi kosztami (około 10 zł).

Kiedy wierzyciel może zgłosić nieuczciwego dłużnika

Każdy wierzyciel (zarówno przedsiębiorca jak i osoba fizyczna) może zgłosić niesolidnego dłużnika do rejestru, przy czym musi zostać spełnionych kilka przesłanek. Po pierwsze powinna zostać zawarta odpowiednia umowa z BIG (art. 12 ustawy). Po drugie wierzytelność musi być stwierdzona tytułem wykonawczym (art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy), czyli najczęściej prawomocnym wyrokiem sądu, nakazem zapłaty lub aktem notarialnym opatrzonym klauzulą wykonalności. Dodatkowo przed dokonaniem wpisu, wierzyciel ma obowiązek wysłać do dłużnika pismo zawierające ostrzeżenie o zamiarze wpisu do rejestru. Finalnie, posiadając wszystkie wymagane dokumenty, wierzyciel przekazuje do BIG informacje potwierdzające istnienie długu, w szczególności określające organ wydający orzeczenie, datę jego wydania oraz sygnaturę akt.

Obowiązek wykreślenia długu z rejestru

Trzeba pamiętać, że w przypadku spłaty zobowiązania, wierzyciel, który dokonał wpisu dłużnika do rejestru musi dopełnić wszystkich formalności w celu usunięcia istniejącego wpisu. Takie wymogi są jasno określone w ustawie, która w art. 29 w sposób jednoznaczny nakłada na wierzyciela obowiązek zażądania aktualizacji danych w BIG. Wierzyciel powinien złożyć stosowny wniosek do biura informacji gospodarczej w terminie 14 dni, a w razie biernej postawy może podlegać odpowiedzialności karnej i zostać ukarany grzywną do 30.000 zł (art. 49 ustawy). Takie same regulacje odnoszą się do wierzycieli – przedsiębiorców, którzy po zakończeniu działalności gospodarczej nie rozwiązali umowy z biurem, a których wpisy nie zostały zaktualizowane.

Kto wykreśla wpisy z rejestru

Podmiotem, który prowadzi rejestr dłużników jest biuro informacji gospodarczej, które działa na podstawie umowy podpisanej z wierzycielem i realizuje swoje działania na jego wniosek. Jak zostało wcześniej wskazane, to właśnie wierzyciel inicjuje wpis do rejestru i on też jest upoważniony do złożenia wniosku o jego wykreślenie pod rygorem sankcji karnej. Są jednak też inne możliwości, kiedy wpis może zostać wykreślony. Zgodnie z art. 31 ustawy biuro ma obowiązek usunąć wpis, kiedy otrzymało uzasadnioną informację o nieistnieniu zobowiązania, jego wygaśnięciu (tylko w przypadku konsumentów), a także po upływie 3 lat od daty aktualizacji wpisu, jednak nie później niż po 10 latach od daty jego dokonania. W takich przypadkach informacje o dłużniku muszą zniknąć z rejestru. Wniosek o wykreślenie wpisu może złożyć również sam dłużnik podając okoliczności uzasadniające takie działanie (art. 31 pkt 5-8 ustawy). W razie niewywiązywania się z nałożonych obowiązków, biuro podlega odpowiedzialności przed organem kontrolnym (właściwy minister do spraw gospodarki) oraz odpowiedzialności karnej (art. 51 ustawy).

Dodatkowe obowiązki wierzyciela i prawa dłużnika

Oprócz obowiązków nałożonych na wierzyciela, ustawa przyznaje dłużnikowi instrumenty wpływania na wierzyciela w celu podjęcia odpowiednich działań. Jednym słowem również dłużnik może zmusić wierzyciela, aby ten złożył do BIG odpowiedni wniosek. Co więcej, dłużnik może również żądać, aby jego wierzyciel o wykreśleniu wpisu z rejestru, poinformował wszystkie podmioty (np. banki, biura kredytowe, firmy leasingowe), które o wpisie wcześniej zostały poinformowane (art. 30 ust. 2 ustawy). Jest to dla dłużnika niezwykle ważna i korzystna regulacja, dzięki której dla instytucji finansowych odzyska wiarygodność. Koszty związane z wykonaniem obowiązków informacyjnych poniesie przy tym sam wierzyciel.

Odszkodowanie od wierzyciela

Nierzadko zdarzają się sytuacje, w których wierzyciela ignorują obowiązki wykreślenia byłych dłużników z rejestrów, działając tym samym na ich szkodę. Sytuacja taka może mieć miejsce wówczas, gdy dłużnik niesłusznie figurujący w rejestrze dozna szkody, czy to w formie materialnej czy też w formie naruszenia jego dóbr osobistych. Co prawda ustawa o udostępnieniu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych nie reguluje takich sytuacji, to należy odwołać się do przepisów ogólnych zawartych w kodeksie cywilnym.

Pomocne jest w tym względnie utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym naruszenie obowiązków nałożonych na wierzyciela ustawę może uzasadniać jego odpowiedzialność cywilną za naruszenie art. 24 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. akt I CSK 868/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt I ACa 430/2010, czy też wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt: I ACa 456/13). Orzekające w tym sprawach sądy, jednoznacznie wypowiedziały się za obowiązkiem odszkodowawczym wierzyciela. Trzeba też przypomnieć, iż dłużnikowi przysługują inne instrumenty prawne, takie jak chociażby prawo do wytoczenia na podstawie art. 189 k.p.c. powództwa o ustalenie nieistnienia zobowiązania.

radca prawny Wojciech Basiewicz
Partner w BW Lawyers Kancelaria Radców Prawnych
wojciech.basiewicz@bwlawyers.pl
tel. 607-535-683